Friday, December 7, 2007

Wastad ar y tu fas?

Ym 1974, cafodd myfyriwr ifanc 18 oed ei anfon i ysbyty meddwl Dinbych am driniaeth ‘therapi anghymell’. Mewn geiriau eraill, triniaeth sioc hanner awr y dydd, bum niwrnod yr wythnos, am dri mis. Yr ail dro, cafodd ei roi dan glo yng nghanol cleifion wirioneddol sâl; “lŵnis” yn ei eiriau ef. Fe’i carcharwyd ar sail ei rywioldeb. Tri deg a thri o flynyddoedd yn ddiweddarach, dychwelodd John Sam Jones i safle’r seilam segur. Er ei fod yn amlwg dan deimlad, roedd criw ffilmio Fel Arall (Green Bay) yno i gofnodi pob deigryn wrth gwrs. ‘Sdim ots am urddas personol rhywun, mae’n gwneud diawl o deledu da, tydy?

Cyfres o straeon personol iawn a gafwyd yn y ffilm ddogfen hon, yn amrywio o Gareth, perchennog ifanc “yr unig dafarn hoyw” yn y gogledd; i’r cwpl Beca a Gwawr. Roedd y ddwy wedi uno mewn glân bartneriaeth sifil ac eto ddim yn teimlo’n ddigon cyfforddus i gerdded law yn llaw ‘lawr y stryd. Roedd Liz o Aberhonddu yn ddigon o gês i gyfaddef ei bod yn ymgnawdoliad o’r lesbiaid ystrydebol (torri’i gwallt yn fyr, cneifio, gwylio tîm rygbi merched yn y mwd) a Catrin o Aberystwyth yn trafod ei bywyd rhywiol fel petai’n trafod y tywydd! Yng nghanol hyn i gyd, bu John Bwlchllan a Richard Crowe yn trafod y cyd-destun hanesyddol a llenyddol, i gyfeiliant cerddoriaeth go sinistr. Doedd dim angen cyfraniad yr ysgolheigion mewn gwirionedd. Roedd hanes y gyflwynwraig/cynhyrchydd/cyfarwyddwraig Nia Dryhurst yn ddifyr ac yn ddigon yno’i hun. Rhyw damaid i aros pryd a gafwyd ganddi rhwng y pytiau personol eraill, o’i deffroad rhywiol o weld Olivia Newton John ar boster ‘Grease’ i’r ymdeimlad o ryddid wrth fynd i’r coleg a chefn ar fyw celwydd Caernarfon. A’r tro bach yng nghynffon ei stori ar y diwedd, oedd ei gweld yn chwarae gyda’i mab bach blwydd oed ym Mharc y Rhath - ffrwyth triniaeth IVF lwyddiannus.

Er ei bod braidd yn rhy hir (90 munud), roedd hon fel chwa o awyr iach o gofio fod Cymry Cymraeg yn dueddol o fod yn swil o flaen y sgrin ac ofn pechu’r byd a’r ddynes drws nesaf. Y cyngor ar y diwedd oedd bod hyder a hunan-barch mor bwysig yn y gymdeithas hollgynhwysol, honedig, sydd ohoni heddiw.

Ac i chwalu’r hyder hwnnw’n llwyr, wele’r cyfryngau’n eu portreadu fel y cymeriad pantomeim Carl ar Pobol y Cwm sy’n gwneud i Mr Humphreys Are you being served? ymddangos fel Hulk Hogan.


Posted by Gog y Cwm in 17:58:03
Comments

One Response

  1. zhaot says:

    I like the style of your writing, however, I do not agree with your opinions.

Leave a Reply