Wednesday, November 21, 2007

Cerys, carioci a’r cogyddion

Glyn Wise ydy’r bai. Y fo ddechreuodd y busnas gwirion ‘ma. Na, nid cyfrannu at Gymraeg carbwl cyflwynwyr C2 Radio Cymru. Ar ôl diddanu gwylwyr Prydain gyda’i antics coginio a chanu, meddwi a mwydro yn nhŷ’r Brawd Mawr ddwy flynedd yn ôl, mae mwy o’i gydwladwyr wedi dilyn ei ôl-traed-teledu-realiti. Mae’r bariton o Bontsenni, Rhydian Roberts, wedi troi o fod yn destun sbort i fod yn ddarpar bencampwr rhaglen garioci ITV. Ar ôl cael sbec arno’n mynd trwy’i bethau ar raglen nos Sadwrn diwethaf, does dim dwywaith fod ganddo lais a hanner. Ond dwi ddim yn siwr p’un sydd ddifyrraf - ei wallt gwyngalchog a’i wisgoedd o wardrob Liberace, neu Simon Cowell, Danni Minogue a phob copa walltog Saesneg arall yn mwrdro ei enw. Beth bynnag fo’r canlyniadau cyn ‘Dolig, bydd enw Ruddy-ann neu Reed-ian yn enwog ledled lolfeydd Prydain. Cyd-ddigwyddiad llwyr yw’r ffaith ei fod yn mynd ben-ben â Chymro Cymraeg arall ar yr un amser bob nos Sadwrn, sef Gethin Planed Plant/Blue Peter Jones - un o’r ffefrynnau i ennill teitl siglwr pen-ôl y flwyddyn yng nghyfres ddawnsio’r Bîb. A phetai hynny ddim yn ddigon, mae Cerys Matthews wedi mentro i ganol ffau’r enwogion seren wib yn fforestydd glaw Queensland. Iawn, dwi’n cyfaddef  ‘mod i’n gwylio mwy nag y ddyliwn i o’r sothach I’m a Celebrity Get Me out of Here! (ITV) oherwydd fy hoff gantores. Roedd ymateb fy nghydweithwyr yn amrywio o ddiffyg diddordeb llwyr i syndod a siom, a’r farn yn amrywio o “beth haru’r hogan?” i “pwy sy’n gwarchod y ddau fach”? Y Gymraes yw ffefryn y bwcis i gael ei choroni’n Frenhines y Jyngl o blith un o actorion anghofiedig Eastenders dros degawd yn ôl, model Americannaidd sydd mor blastig â pharti Tupperware, a chyn-ohebydd Sky Sports a ddiswyddwyd am ddweud jôc ddi-chwaeth am drychineb tswnami Indonesia. Wnaiff yr ymddangosiad hwn ddim drwg i’w halbwm newydd, a bydd y siec yn handi iawn i dalu’r morgais tua Sir Benfro. Felly, pob lwc i ti Cerys! Ond go brin y bydd hogiau Catatonia yn pleidleisio drostat…

Dychwelodd cyfres realiti arall i’n sgrîn bob nos Sul. Tra’r oedd Ffion Gwallt Dafis yn mynd fel mellten rownd Umbria yn ei lambretta, roedd deg cystadleuydd yn chwysu a choginio fel slecs yng Ngholeg Llandrillo er mwyn bachu lle i wyth yn ysgol goginio Casa Dudley (Opus). Toedd y beirniaid ddim yn blês iawn gyda llanc ifanc o Benisa’r-waun, a wnaeth gawl potsh o bethau trwy gyfaddef bod ei ffrind wedi’i helpu i baratoi’r crwst ymlaen llaw. A chyfaddefodd ei fod yn cystadlu oherwydd ei fod wedi “ca’l llond bol ia” o weithio mewn “hotel yn Llandudno ia”. Mi fuaswn i’n bendant yn parhau i ddilyn y gyfres petai hwn wedi cael mynd i’r Eidal!

“You gotta lot to answer for…”
Cerys yn chwarae efo tan yn y jyngl -
Marc “Gianni di Marco” Bannerman

Posted by Gog y Cwm at 20:22:40 | Permalink | Comments (1) »

Werth y byd yn grwn

Roedd dechrau’r 80au yn gyfnod go llwm. Cyfnod unbennaeth Thatcher a’i rhyfel yn erbyn yr Archentwyr, y glowyr a chymdeithas yn gyffredinol. Digon llwm oedd hi ym myd ffasiwn hefyd, a barnu yn ôl rhaglen olaf Teledu’r Cymry wythnos ddiwethaf. Dwi’n siŵr fod y cyflwynwyr yn gwingo o weld eu hunain ym mabandod S4C - rhai fel Robin Jones, Gwyn Llywelyn a Tweli Griffiths yn eu lifrai llwydfrown mewn stiwdio lwydaidd fyth megis sianel wladwriaethol Albania. Rhyfedd fel mae pethau’n heneiddio mor gyflym. Cefais flas arbennig ar y rhaglen hon, oedd yn codi hiraeth am glasuron fel sgets ‘66 Chemical Gardens’ Torri Gwynt. A braf clywed Caryl Parry Jones yn ddigon onest i gyfaddef ei bod wedi creu rhaglenni gwael iawn yn ogystal â champweithiau fel Steddfod! Steddfod! ac Ibiza! Ibiza! Soniodd Huw Eic am ei falchder o weld enw S4C ymhlith darlledwyr cenedlaethol eraill yng nghystadleuaeth gyntaf Cwpan Rygbi’r Byd ym 1987; ac Euryn Ogwen yn cofio am boblogrwydd un rhaglen arbennig ymhlith y Sgowsars.

Mae’r rhaglen dan sylw, Sgorio, ‘nôl ar ei newydd wedd am awr gyfan bob nos Fawrth - er gwaetha’r sïon ar un adeg ei bod wedi cael y cerdyn coch gan benaethiaid y Sianel. Mae’r teitlau a’r arwyddgan wedi cael eu hymbincio, a’r hen law Morgan Jones yn swnio’n debycach i hombre o Toledo nag un o hogia Trefor wrth ynganu’r enwau Sbaenaidd i’r dim - sylwer, ddarlledwyr BBC Lloegr! Dangoswyd pigion o’r goliau gorau o bedwar ban byd mewn slot newydd o’r enw Goalissimo, gan gynnwys cynghrair Portiwgal â’r enw difyr, y ‘Liga Bet & Win’! Mae’r gamp yn yr Unol Daleithiau hyd yn oed yn cael sylw, sef ymgais i elwa ar boblogrwydd Mr Posh Spice gyda thîm LA Galaxy o bosib. Roedd uchafbwyntiau gêm gwpan rhwng DC United a Chicago (neu Chicargo, yn ôl y gohebydd Rhodri Tomos) yn agoriad llygad, gyda’r stadiwm dan ei sang o gefnogwyr swnllyd yn chwifio’u baneri fel ffans Serie A yr Eidal. Ac i gloi’r awr, cafwyd trafodaeth fyw ar y soffa rhwng Dylan Llywelyn, Marc Lloyd Williams (Jiws) a Ywain ‘Frizbee’ Gwynedd, ac Alun Williams Planed Plant braidd yn nerfus wrth gadw sedd Nic Parri yn gynnes am y tro. Mae wyneb cyfarwydd arall wedi dychwelyd i’r garfan hefyd, gydag Amanda Protheroe Thomas yn cyflwyno eitem ddibwrpas o fyr ar gasglwr posteri gemau rhyngwladol Cymru. Ddim bod Sgowsars yn cwyno…

                                                     


Posted by Gog y Cwm at 20:15:39 | Permalink | Comments (1) »

Monday, November 5, 2007

Hir oes i Sbrec!

 

Crïo. Dyna’r cof cyntaf sydd gen i o wylio S4C. Crïo mewn siom wrth i Forus y Gwynt ac Ifan y Glaw gadw reiat efo trosglwyddydd teledu mynydd Conwy, a gwrthod gadael i’r teli bocs ddangos cartŵn hirddisgwyliedig Superted. Trwy lwc, fe lwyddodd Smotyn i daflu’i lwch hud a dod â’r tedi bêr yn fyw ar y sgrîn i achub y byd - a’r Gymraeg - ar nos Lun, 1 Tachwedd 1982. Chwarter canrif yn ddiweddarach, mae Siôn a Deio, fy neiaint, wedi mopio hefo Sali Mali a Sam Tân, ac mae cynlluniau ar y gweill i sefydlu sianel arbennig Planed Plant i fynd ben-ben â’r ugain o sianeli plant Saesneg sydd ar soser Sky. Ydy, mae ‘Sbrec’ wedi dod i oed.


Roedd y Sianel ‘mlaen o hyd yn tŷ ni. Os oeddwn i a’m chwaer yn ebychu “bô-ring”, byddai ‘nhad yn pwysleisio ei bod hi’n ddyletswydd arnon ni i wylio’r arlwy Gymraeg yn lle’r sothach Saesneg. Felly, roedd gwylio S4C yn ddigwyddiad teuluol iawn mewn degawd lle’r oedd popeth fel pe baent yn dod o stabl HTV - yr hen stejar Cefn Gwlad, llu o gyfresi comedi a chân Caryl, sioeau sebon Coleg a Dinas (1985-1991) a oedd ymhell o flaen ei hamser cyn i’r Bae bondibethma ddod yn ffasiynol, a ffonio i geisio bachu tegell neu dostiwr Cyfle Byw gan y cwisfeistr Gareth Roberts ar nosweithiau Sul. A dwi’n cofio fy chwaer yn cael ei hel i’r gwely, a finnau’n cael aros ar fy nhraed i fwynhau Minafon (1984-1990) hefo hiwmor Hyw Twm a Magi, yr hen drwyn Gwen Ellis a’r JR Cymraeg, Dic Pŵal.


Mae hiwmor wedi bod yn bwnc difrifol i’r Sianel o’r cychwyn cyntaf. Roedd Hafod Henri (gyda Gari Williams a Gaynor Morgan-Rees) yn ffefryn cynnar, ond Hafod Haidd ar y llaw arall yn haeddu cael ei gadael ar y domen dail. Roedd Teulu’r Mans (1988-1991) megis marmite teledu Cymraeg (perthynas caru/casáu), ac am bob C’mon Midffîld, bu erchyllbethau fel Eric (Roy Noble a Margaret Williams? Nyff sed) a’r Ferch Drws Nesa (a brofodd mai cyflwyno nid comedi oedd maes Nia Roberts). Ac er gwaethaf pawb a phopeth, mae traddodiad y Noson Lawen yma o hyd.

Degawd o arholiadau ysgol a choleg oedd y 90au i mi, ac addasiadau teledu o fawrion llên Cymru yn ffynhonnell sawl traethawd - o William Jones i Traed mewn Cyffion. Cyfnod pan ddarlledwyd ffilm fawr Gymraeg bob Gŵyl Dewi, gyda’r uchafbwyntiau’n cynnwys perfformiad dirdynnol Beryl Williams fel Nel (1991) gan Meic Povey. Cyfnod o roi S4C ar lwyfan byd-eang, gyda Hedd Wyn yn mynd i Hollywood (1992) a chwarae giamocs gyda’n cendryd Ewropeaidd yn Gemau Heb Ffiniau/Jeux Sans Frontières (1991-94). Dyma ddegawd y sioeau cwis fel Jacpot (1995-99) gyda Kevin Davies a’i odlau ciami; ac un o gomisiynau mwyaf dadleuol y sianel heb os - Heno - rhaglen gylchgrawn amser-brecwast-fin-nos oedd yn gyfuniad o gyfweliadau Saesneg a’r Wenglish ryfeddaf o enau Iestyn Garlick a Siân Thomas. I wneud iawn am hynny, bu’n degawd ffrwythlon iawn o ran dramâu unigryw a phoblogaidd am y Gymru fodern, fel hynt a helynt triawd y garej ac eraill ar stad ddiwydiannol yng Ngwynedd (Pengelli 1994-2001); cwmni cludiant a delwyr cyffuriau yn ymgiprys am fusnes ar arfordir y gogledd (A55 1994-1997); perthynas pobl tre’r porthladd yn Sir Benfro (Halen yn y Gwaed 1993-1996), saga arwerthwyr cefnog y gorllewin (Pris y Farchnad 1992 - 1996, cyn iddi fynd ar chwâl tua’r diwedd), a’r perl o gyfres am bobl y cwm go iawn, Tair Chwaer (1997-1999).


Erbyn heddiw, drama arall Siwan Jones sy’n denu’r cynulleidfaoedd, y clod a’r bri, gan gynnwys gwobr Ewropeaidd Rose d’Or 2007 fel y gyfres sebon/drama ysgafn gorau. Camp Con Passionate yw dangos bod modd i ddrama Gymraeg sefyll ben ac ysgwydd uwchben cynnyrch y byd Eingl-Americanaidd. Ond beth ar y ddaear yw’r tueddiad anffodus, diweddar, o gomisiynu sgriptiau Saesneg fel cyfres gyntaf Caerdydd, y ddrama gomedi Cowbois ac Injans a’r ymdrech comedïol diweddaraf, Man Del? Mae’n peri i rywun aralleirio’r logo newydd, slic, i S4/Cyfieithiad.

Gobeithio na fydd hyn yn gadael gormod o flas cas ar siampên y dathlu ym Mharc Tŷ Glas…


Clawr i gyd-fynd a noson lansio S4C… ystrydebol ta be?!

Posted by Gog y Cwm at 21:05:53 | Permalink | Comments (1) »